AVES · საქართველოფრინველთა სპეციალური დაცული ტერიტორიები

ფრინველთა დაცვა საქართველოში

ფრინველთა სპეციალური დაცული ტერიტორიები საქართველოში

ფრინველთა 24 სპეციალური დაცული ტერიტორია — ევროკავშირის ფრინველთა დირექტივისა და ემერალდის ქსელის მიხედვით შერჩეული საიტები.

დაცული ტერიტორიები
ფრინველების ჩეკლისტი

ბუღდაშენი (SPA 23) · ფოტო: ზ. ჯავახიშვილი

სპეციალური დაცული ტერიტორია
0
ჰექტარი
0
ფრინველის სახეობა
0
რეგიონი
0

Natura 2000 · Emerald

ფრინველთა დირექტივა და საქართველო

ხშირად, კონკრეტული სახეობის ფრინველის დაცვა არ არის მხოლოდ ერთი ქვეყნის მიერ გატარებულ ქმედებებზე დამოკიდებული და რამოდენიმე ქვეყნის კოორდინირებულ ძალისხმევას მოითხოვს. სწორედ ამის გამო 1979 წელს ევროპის გაერთიანებამ მიიღო დირექტივა 79/409/EEC, რომელიც ასევე ცნობილია ფრინველთა დირექტივის სახელით. ფრინველთა დირექტივის მიზანია ფრინველთა იმ სახეობების დაცვა, რომლებიც ბინადრობენ ევროპის გაერთიანების ტერიტორიაზე. დირექტივა განიხილავს ფრინველთა სახეობების შემცირების მრავალ სხვადასხვა მიზეზს და აყალიბებს ქმედებებს მათ შესარბილებლად. ფრინველთა კონსერვაციისათვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ფრინველთათვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატების დაცვა. სწორედ ამ მიზნით ფრინველთა დირექტივაში შევიდა ვალდებულება შეიქმნას სპეციალური დაცული ტერიტორიები ფრინველთათვის (Special Protection Areas SPA). შექმნის შემდგომ მოხდა სპეციალური დაცული ტერერიტორიების ინტეგრაცია ევროპის გაერთიანების სხვა დირექტივების და სქემების ქვეშ (ნატურა 2000 ქსელი, ემერალდის ქსელი).

საქართველოსა და ევროპის გაერთიანებას შორის, 2014 წლის 27 ივნისს გაფორმებული ასოცირების ხელშეკრულების თანახმად საქართველო ვალდებულია ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის მიმართულებით განახორციელოს შემდეგი ორი დირექტივა:

  • დირექტივა 92/43/EEC მიღებული 21 მაისს 1992 წლის, ბუნებრივი ჰაბიტატების და ველური ფლორისა და ფაუნის კონსერვაცია
  • დირექტივა 79/409/EEC მიღებული 2 აპრილს 1979 წლის, გარეულ ფრინველთა სახეობების კონსერვაცია

ასოცირების შეთანხმების თანახმად საქართველო ვალდებულებას იღებს შექმნას ემერალდის ქსელი (network of Emerald) და ფრინველთათვის სპეციალური დაცული ტერიტორიები (სდტ) (SPA), ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 5 წლის თავზე.

კვერნაკი (SPA 10) · ფოტო: ზ. ჯავახიშვილი

SPA 1–24

24 სპეციალური დაცული ტერიტორია

აირჩიეთ ტერიტორია: აღწერა, დასაცავი სახეობები, მონიტორინგის მეთოდები და ფრინველების სია.

ტერიტორიები ციფრებში

SPAსახელწოდებარეგიონიფართობი (ჰა)სიმაღლე (მ)IBA
01ლაგოდეხიკახეთი23 065500–3200GEO24
02ალაზნის ველიკახეთი33 670200–250GEO25
03ჭაჭუნაკახეთი27 794250–500GEO11
04ვაშლოვანიკახეთი64 176100–600GEO11
05დავით-გარეჯიკახეთი22 899600–900GEO11
06ჯანდარიქვემო ქართლი3 530250–450GEO27
07მტკვრის ქვემო ხეობაქვემო ქართლი10 943300–400GEO26
08ხევსურეთი-თუშეთიხევსურეთი; თუშეთი119 4671400–4000GEO22-GEO23
09ხევიხევი95 4611300–5000GEO21
10კვერნაკიქართლი12 979500–1000GEO20
11რაჭარაჭა89 9341400–3800GEO13
12მესხეთისამცხე-ჯავახეთი41 2211200–2000GEO08
13ზეკარიიმერეთი; სამცხე-ჯავახეთი29 5671300–2500GEO15
14შავშეთიაჭარა24 8101000–3000GEO16
15ჭოროხის დელტააჭარა2 2320–30GEO32
16ბათუმიაჭარა26 60020–1000GEO14
17კოლხეთიგურია - სამეგრელო29 9700–10GEO04
18რიონის დელტასამეგრელო2 9390—
19ჭურიასამეგრელო3 5820—
20ხანჩალისამცხე-ჯავახეთი1 8052000GEO09
21კარწახისამცხე-ჯავახეთი3 3371800–2200GEO17
22ტაბაწყურისამცხე-ჯავახეთი11 0582000–2300GEO18
23ბუღდაშენისამცხე-ჯავახეთი1012000GEO30
24მადათაფასამცხე-ჯავახეთი1 6742100GEO31

ტერიტორიების რუკა

დააჭირეთ რუკაზე ტერიტორიას დეტალური ინფორმაციისთვის.

პროექტი

პროექტის, “ფრინველთა სპეციალური დაცული ტერიტორიები საქართველოში” (#05.3506.2-030.00) მიზანი იყო:

  1. სპეციალური დაცული ტერიტორიების კანდიდატი ადგილების შერჩევა (პოტენციური ემერალდის ქსელის საიტებად წარსადგენად).
  2. საბაზისო კვლევის ჩატარება ინდივიდუალური სპეციალური დაცული ტერიტორიის კანდიდატი საიტისათვის
  3. ყოველი სპეციალური დაცული ტერიტორიის კანდიდატი საიტისათვის რუკების მომზადება
  4. სპეციალური დაცული ტერიტორიებისათვის მონიტორინგის სქემის შემუშავება
  5. სპეციალური დაცული ტერიტორიების სახელმძრვანელოს მომზადება სადაც შევა ზოგადი ინფორმაცია საიტის შესახებ, ტერიტორიაზე გავრცელებული ფრინველთა სახეობების ნუსხა ეროვნული და საერთაშორისო სტატუსით, მონიტორინგის გეგმა, რუკები.
  6. მონიტორინგის მონაცემთა ბაზის შექმნა
  7. დაინტერესებული მხარეების წვრთნა მონიტორინგის მეთოდებში
  8. 3 საპილოტე ტერიტორიაზე მონიტორინგის მეთოდების გამოცდა
  9. განახლებული საქართველოს ფრინველების ჩეკლისტის შემუშავება
  10. საქართველოში ფრინველთათვის სპეციალური დაცული ტერიტორიების ვებ გვერდის შექმნა

შერჩევის კრიტერიუმები

ფრინველთა სპეციალური დაცული ტერიტორიის შერჩევა ხორციელდება ორ ეტაპად:

ეტაპი 1

  • ტერიტორიას, ნებისმიერი სეზონის დროს, რეგულარულად იყენებს იმ ფრინველის სახეობის, საქართველოს პოპულაციის 1% ან მეტი, რომელიც შესულია ფრინველთა დირექტივის #1 დანართში (C2 კრიტერიუმი).
  • ტერიტორიას, ნებისმიერი სეზონის დროს, რეგულარულად იყენებს იმ ფრინველის სახეობის, ბიოგეოგრაფიული პოპულაციის 1% ან მეტი, რომელიც შესული არ არის ფრინველთა დირექტივის #1 დანართში (C3 კრიტერიუმი).
  • ტერიტორია რომელიც წარმოადგენს სამიგრაციო დერეფანს, სადაც 5000 ან მეტი ყარყატი ან/და 5000 ან მეტი მტაცებელი ფრინველი ან/და 3000 ან მეტი წერო გადაიფრენს (C5 კრიტერიუმი).
  • ტერიტორიას ნებისმიერ სეზონზე იყენებს 20000 ან მეტი წყალმცურავი ან/და 20000 ზღვის ფრინველი ან ბუდობს 10000 წყვილი ან მეტი ზღვის ფრინველი (C4 კრიტერიუმი)
  • ტერიტორიას იყენებს საქართველოს პოპულაციის 1% ან მეტი იმ ფრინველთა სახეობის რომელიც შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში
  • ტერიტორია არის კონკრეტული სახეობისათვის, რომელიც შესულია ევროპის SPEC 1, 2 ან 3 კატეგორიაში შესული, მაღალი ეროვნული კონსერვაციული მნიშვნელობის. საიტისათვის დაცვა არის მნიშვნელოვანი (B2 კრიტერიუმი).

ეტაპი 2

  • პოპულაციის ზომა
    ტერიტორიაზე ბინადრობენ სხვა საიტებთან შედარებით დიდი/მნიშვნელოვანი რაოდენობით კონკრეტული სახეობის ფრინველი
  • სახეობის არეალი
    ტერიტორია მოიცავს კონკრეტული სახეობის ფრინველის არეალის დიდ/მნიშვნელოვან ნაწილს
  • გამრავლების წარმატებულობა
    ტერიტორია სადაც კონკრეტული სახეობის ფრინველების გამრავლების წარმატებულობა არის უფრო მაღალი
  • არეალის დაკავებულობის ხანგრძლივობა
    ტერიტორიაზე სახეობის გავრცელება ცნობილია უფრო დიდი ხნის მანძილზე ვიდრე არეალის სხვა საიტებზე.
  • სახეობის მრავალფეროვნება
    ტერიტორიაზე არის რამოდენიმე სხვავდასხვა მნიშვნელოვანი სახეობის (დანართი 1, საქართველოს წითელი ნუსხა, IUCN წითელი ნუსხა) არეალის თანხვედრის ადგილი
  • ბუნებრივი ჰაბიტატები
    ტერიტორიაზე წარმოდგენილია ბუნებრივი და ნახევრად ბუნებრივი ჰაბიტატები
  • უამინდობისგან თავშესაფარი
    ტერიტორიას იყენებს კონკრეტული სახეობის ფრინველთა პოპულაციის მნიშვნელოვანი ნაწილი უამინდობისაგან თავშესაფრად
შემოკლებები

სახეობის სტატუსი ტერიტორიაზე

YR-R
მობინადრე; მრავლდება, გვხვდება მთელი წლის განმავლობაში
YR-V
მთელი წლის სტუმარი; არ მრავლდება, გვხვდება მთელი წლის განმავლობაში
BB
მობუდარი; მრავლდება, არაგამრავლების პერიოდში არ გვხვდება
SV
ზაფხულის სტუმარი; არ მრავლდება, გვხვდება გაზაფხულსა და ზაფხულში
WV
ზამთრის სტუმარი; არ მრავლდება, გვხვდება გვიან შემოდგომაზე, ზამთარსა და ადრე გაზაფხულზე
M
მიგრანტი; გადამფრენი, გვხვდება ძირითადად შემოდგომასა და გაზაფხულზე
Cas
შემთხვევითი (მოხეტიალე) სახეობა
ND
მონაცემები არ არის

IUCN-ის წითელი ნუსხა

CR
კრიტიკულ საფრთხეში მყოფი
EN
საფრთხეში მყოფი
VU
მოწყვლადი
NT
საფრთხესთან ახლოს მყოფი
LC
საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას

სხვა

SPA
ფრინველთა სპეციალური დაცული ტერიტორია
IBA
ფრინველებისა და ბიომრავალფეროვნებისთვის მნიშვნელოვანი ტერიტორია
RLG
საქართველოს წითელი ნუსხა
Annex 1
ფრინველთა დირექტივის (2009/147/EC) I დანართი