SPA 11 — რაჭა

დაცვის სტატუსი: ტერიტორიის 64.04%-ს IBA (GEO13) ფარავს. IBA (GEO13) 100%-ით ემთხვევა SPA 11-ს.

დასაცავი სახეობები

დასაცავი სახეობებია კავკასიური როჭო (Lyrurus mlokosiewiczi), წითელმუცელა ბოლოცეცხლა (Phoenicurus erythrogastrus), დიდი კოჭობა (Carpodacus rubicilla), შავთავა ხეცოცია (Sitta krueperi), ბუკიოტი (Aegolius funereus). ჩამოთვლილთაგან ყველა, გარდა ბუკიოტისა, საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი როგორც მოწყვლადი (VU) სახეობები. კავკასიური როჭო და შავთავა ხეცოცია IUCN-ის წითელ ნუსხაში შეტანილია როგორც საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობები (NT).

ტერიტორიის აღწერა

რაჭა საქართველოს ჩრდილოეთ ნაწილში ზღვის დონიდან 1400-3800 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. ტერიტორიაზე შერეული ტყეებია (ფოთლოვანი და წიწვოვანი) წარმოდგენილი. აქ გავრცელებული ძირითადი სახეობებია: წიფელი (Fagus orientalis), კავკასიური რცხილა (Carpinus caucasica), ქართული მუხა (Quercus iberica), წაბლი (Castanea sativa), ცაცხვი (Tilia begoniifolia), ნეკერჩხალი (Acer platanoides), ვერხვი (Populus tremula), ცირცელი (Sorbus caucasigena), არყი (Betula litwinowii, Betula pendula, Betula radeana), კავკასიური სოჭი (Abies nordmanniana), კავკასიური ფიჭვი (Pinus Sosnowskyi), აღმოსავლური ნაძვი (Picea orientalis), კლდის მოცხარი (Ribes biebersteinii), ასკილი (Rosa canina), მოცვი (Vaccinium myrtillus). ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000-2500 მეტრს ზემოთ გვხვდება დეკა (Rhododendron caucasicum). სუბალპური და ალპური მდელოები, შემდეგი ძირითადი სახეობებითაა წარმოდგენილი – ტილჭირი (Aconitum nasutum), ყვითელთავთავა (Anthoxanthum odoratum), ქარცხვი (Campanula tridentata) (Kvachakidze 2010). ორნითოფაუნა იხილეთ ფრინველების სიაში

მონიტორინგი

კავკასიური როჭო

მეთოდი: მოტიხტიხე მამლების აღრიცხვა

პერიოდი: მაისი

საჭირო აღჭურვილობა: ტელესკოპი 20X60 გადიდებით შტატივთან ერთად; ბინოკლი 8X ან 10X გადიდებით; GPS

მეთოდის აღწერა: მოტიხტიხე მამრებს ყოველწლიურად მაისის თვეში აღრიცხავთ. სატიხტიხო ადგილს აღმოაჩენთ, GPS კოორდინატებს ჩაინიშნავთ და მოტიხტიხე მამლების რაოდენობას დათვლით. ამ მონაცემებთან ერთად თარიღსა და კლიმატურ პირობებსაც ინიშნავთ. სატიხტიხო ადგილებს მიანიჭებთ უნიკალური სახელწოდებას და დაარუკებთ. ინფორმაციას მონაცემთა ბაზაში შეიტანთ.

წითელმუცელა ბოლოცეცხლა და დიდი კოჭობა

მეთოდი: ყოფნა-არყოფნის შეფასება

პერიოდი: მთელი წელი

Needed Equipment: ტელესკოპი 20X60 გადიდებით შტატივთან ერთად; ბინოკლი 8X ან 10X გადიდებით; GPS

მეთოდის აღწერა: აღნიშნულ ტერიტორიაზე ორივე სახეობის ფრინველის სიმცირის გამო, მათი ყოფნა-არყოფნას ზამთარში, ქაცვის ბუჩქებში აფასებთ. მათ მოძებნას შესაძლოა გაზაფხულზე, კავკასიური როჭოს აღრიცხვისას შეეცადოთ. ამ სახეობებიდან რომელიმეს დაფიქსირების შემთხვევაში, სახეობას, თარიღს, GPS კოორდინატებსა და ინდივიდების რაოდენობას ინიშნავთ.

შავთავა ხეცოცია

მეთოდი: წერტილოვანი ტრანსექტი, ხმით აღრიცხვა

პერიოდი: მაისი

საჭირო აღჭურვილობა: პლეიერი, ბინოკლი 8X ან 10X გადიდებით; GPS

მეთოდის აღწერა: აღრიცხვებს მაისის პირველ ნახევარში ატარებთ. წიწვოვან ტყეში ზღვის დონიდან 1000 მეტრის ზემოთ მინიმუმ 10 კმ-იან ტრანსექტს აკეთებთ. ყოველ 250 მეტრში შავთავა ხეცოციას ხმას ჩართავთ. ყველა წერტილის GPS კოორდინატსა და თითოეული წერტილისთვის ცალკე, ხმაზე გამოხმაურებული ფრინველების რაოდენობას ჩაინიშნავთ.

ბუკიოტი

მეთოდი: ღამის ფრინველების აღრიცხვა

პერიოდი: ოქტომბერი – ნოემბერი

საჭირო აღჭურვილობა: პლეიერი; GPS

მეთოდის აღწერა: ბუკიოტის აღრიცხვისთვის შერეულ ან წიწვოვან კლიმაქსურ (დიდი ზომის, ასაკოვანი ხეებით) ტყეებს ირჩევთ და ტყის პირებთან ახლოს მინიმუმ 10 კმ-იან ტრანსექტს აკეთებთ. აღრიცხვებს ღამით, გვიან შემოდგომაზე ატარებთ და ტერიტორიულ მამრებს ითვლით. ამ დროს მათი ტერიტორიალური აქტივობა უფრო ინტენსიურია. თითოეულ ხმის გაგონებაზე GPS კოორდინატებს ინიშნავთ. კარგი შედეგის მისაღწევად აღრიცხვებს მინიმუმ ორჯერ, პირველად ოქტომბრის ბოლოს, ხოლო მეორედ ნოემბრის ბოლოს ატარებთ.

ტერიტორიაზე გავრცელებული ფრინველები 113

ფოტოები და რუკები